درباره ما
سیمای منابع طبيعي وآبخيزداري
  استان آذربايجانغربي
 
 
 
آشنایی اجمالی با استان:
مطالعات باستان شناسي انجام گرفته در ايران نشان از قدمت تاريخي استان آذربايجانغربي دارد .وجود شهر تاريخي شيز( تخت سليمان) زادگاه زرتشت پيامبر در تكاب، آتشكده آذرگشسب و آثار تاريخي بي شمار موجود در استان حاكي از جريان زندگي چند هزار ساله در اين خطه سرسبز مي باشد.
استان آذربایجانغربی از جمله استانهای مستعد از لحاظ منابع طبیعی تجدید شونده است. ویژگیهای آب وهوایی و اقلیمی، تنوع اکولوژیکی و بیولوژیکی، تیپ متنوع اراضی و استعداد خاک و.... شرایط را برای رویش انواع گونه های گیاهی خودرو و استقرار و زندگی انواع جانوران وحشی در استان فراهم ساخته است بطوریکه بالغ بر1000 گونه گیاهی (مرتعی و جنگلی) در استان رویش دارند. و آذربایجانغربی زیستگاه انواع جانوران و طیور وحشی درکشور محسوب می شودبراساس آمار ارائه شده توسط ايستگاه هواشناسي سينوپتيك اروميه از سال 1331 تاكنون ميزان بارندگي استان روند رو به كاهش داشته و از متوسط 500 ميلي متر بارندگي ساليانه تا 350 ميلي متر كاهش يافته است .
استان آذربايجان غربي با مساحتي معادل 4.366.000 هكتار 65/2 درصد مساحت كل كشور را به خود اختصاص داده كه 481 هزار هكتار آن را درياچه اروميه و بقيه را مساحت خشکی استان تشکیل می دهد.
از كل مساحت استان 21 درصد بصورت هموار و دشت، 63درصد ارتفاعات و بقيه را سطح درياچه اروميه تشكيل می دهد. بلند ترين نقطه استان كوه هاي اوئريال در خوي با 3780 متر از سطح درياي آزاد و پست ترين نقطه آن در پلدشت ( چشمه ثريا در كناره رودخانه ارس مابين تركيه ، آذربايجان و ايران ) با 750 مترارتفاع از سطح درياهاي آزاد جهان قراردارد.
استان آذربايجان غربيدارای 17 شهرستان ، 38 شهر ، 40 بخش و 3290روستا است. بر اساس آخرين سرشماري نفوس و مسكن در سال 85 جمعيت استان بالغ بر 2.872.471 نفر مي باشد كه 7/52 درصد آن جمعيت شهري و 3/47 درصد آن را جمعیت روستايي تشكيل ميدهد . درصداشتغال در بخش كشاورزي 6/33 درصد و دربخش صنعت 8/25 درصد و در بخش خدمات 2/39 درصد ميباشد .
مساحت اراضی کشاورزی قابل کشت آذربايجانغربي حدود یک میلیون هکتار می باشد که از این مقدار 735000 هكتار مساحت اراضي زراعی و 108000هكتار مساحت اراضی زیر کشت باغات مي باشد كه به علت وجود 17 رودخانه دائمي و پرآب و بارندگي و خاك مناسب زراعي ، انواع محصولات زراعي و باغي از جمله انواع غلات حبوبات محصولات باغي نباتات علوفه اي نباتات صنعتي در استات كشت مي گردد .
 از محصولات باغي استان انگور و سيب درختي با مساحت زير كشت حدود 68000 هكتار و توليد متوسط ساليانه سيب و انگور به ترتيب قریب 900.000 و 200.000تن ميباشد (آمار سال زراعی 89-88) كه علاوه بر تامين مصرف داخلي به صورتهاي مختلف كنسانتره و آبميوه به كشورهاي همجوار و آلمان و ديگر كشورهاي اروپايي و ساير استانهاي كشورصادر مي شود .
از ديگر محصولات زراعي استان چوب صنوبر مي باشد كه با 20.968 هكتار اراضي زير كشت و پتانسیل تولید467.229 مترمکعب رتبه دوم را در كشور به خود اختصاص داده است . 
 
مراتع استان
ردیف
عنوان
واحد
مقدار
وضعیت
1
مساحت مراتع استان
هکتار
2.653.611
96 درصد مساحت منابع طبیعی استان
2
مساحت مراتع خوب استان
هکتار
553.000
21 درصد مراتع استان
3
مساحت مراتع متوسط استان
هکتار
1.063.000
40 درصد مراتع استان
4
مساحت مراتع کم تراکم استان
هکتار
1.037.611
39 درصد مراتع استان
5
ممیزی و تنسیق مراتع استان
درصد
85
85 درصد مراتع استان
6
ظرفیت تولید مراتع استان (علوفه خشک)
تن
682.338
رتبه 3کشور از لحاظ راندمان تولید
7
دام وابسته به مراتع استان
واحد دامی
4.500.000
دو برابر ظرفیت مراتع
با توجه به آب و هواي متنوع استپي و نيمه استپي و جنگلهاي خشك،انواع گونه هاي مرتعي خوشخوراك ازجمله :
فستوكااووينا يا فستوكاي گوسفندي ، انواع علفهاي پشمي خوشخوراك و گون علوفه اي، انواع ماشك ها،انواع قره يونجه، گياهان خوشخوراك (فلئوم ) فالاريس، تيپ غالب مراتع ييلاقي را تشكيل مي دهند .  تیپ غالب مراتع قشلاقي و ميان بند نيز انواع درمنه و كاكوتي و قياق و علف پشمي می باشد.
 
تعدادي از مراتع ييلاقي استان كه عشاير جهت چراي دام از آن بهره مي برند در نوار مرزي واقع شده است كه در :
چالدران: منطقه خان گل خوي: منطقه الند  سلماس: منطقه زولا اروميه: مناطق ترگور، مرگور، سرو ، مارميشو ماكو: از مرز بازرگان شروع تا دامنه هاي آرارا ت ، آي بك و چشم ثريا را شامل می شود.
درحال حاضر جمعيت دامي موجود استان حدود 8.4 میلیون واحد دامي است كه 6/4 ميليون واحد دامي آن را گوسفند و بز ، 8/1 ميليون واحد دامي را گاو بومي و بقيه را گاو ميش و ساير احشام تشكيل مي دهد. تعداد دام متكي به مراتع استان 8/4 ميليون واحد دامي است درحالي كه مراتع موجود تنها جوابگوي تعليف 4/2 ميليون واحد دامي است و بقیه دامها مازاد بر ظرفیت مراتع استان می باشد.
جنگلهای استان
جنگلهاي استان ادامه جنگلهاي منطقه رويشي زاگرس مي باشد كه جنبه حفاظتي و زیست محیطی داشته و نقش مهمي درحفاظت آب وخاك ايفاء و بعنوان بستر توسعه كشاورزي وپيشگيري از سيلابها وفرسايشهاي ساليانه اهميت دارد. این جنگلها بصورت نيمه انبوه و تنك ، عمدتا در شهرستانهاي سردشت و پيرانشهر با انواع گونه هاي درختي بلوط بنه كيكم و ... گسترش دارند .سرانه جنگل استان حدود 04/0 هكتار است .
ردیف
عنوان
واحد
مقدار
وضعیت
1
مساحت جنگلهای طبیعی استان
هکتار
101.150
04/. هکتار سرانه جنگل
2
مساحت جنگلهای دست کاشت استان
هکتار
601
 
3
مساحت پارک های جنگلی استان
هکتار
156
 
4
مساحت اراضی تحت پوشش زراعت چوب
هکتار
20.968
 
5
کل پتانسیل تولید چوب استان
مترمکعب
467.229
رتبه دوم کشوری
 
 
 
حوزه های آبخیز استان
در استانآذربایجان غربی 27 حوزه آبخیز بزرگ وجود دارد که مجموعه این حوزه ها در محدوده 4 حوزه آبریز اصلی واقع شده اند، شامل:
1-    حوزه آبریز دریاچه ارومیه برابر51 % از مساحت استان
2-    حوزه آبریز ارس برابر 39% از مساحت استان
3-    حوزه آبریز زاب برابر 9% از مساحت استان
4-    حوزه آبریز سفیدرود برابر1% از مساحت استان می باشد.
کل مساحت حوزه های آبخیز استان قریب 3.100.000 هکتار بوده که تاکنون در 560.000 هکتار آن (18 درصد) عملیات آبخیزداری انجام شده است.
 
 
طرح بیابان زدایی منطقه بورالان ماکو
 
در شمالي ترين نقطه استان به نام بورالان به علت مشخصات خاص جغرافيايي  منطقه و بهره برداري هاي بي رويه ، متاسفانه در دامنه كوه آرارات مشرف به خاك كشورمان پديده شن های روان ظاهر گشته كه طرح تثبيت شن های روان و ساماندهي منطقه بورالان با حمايت سازمان محترم جنگلها و مراتع و آبخيزداري كشور و پيگيريهاي بعمل آمده پس از مطالعات آمايش سرزمين تهيه و درحال اجرا مي باشد.
مساحت کانون بحرانی ایجاد شده در منطقه بورالان ماکو قریب 12.500 هکتار است.
چاپ | ارسال به ديگران  |