سيماي منابع طبيعي
 

سیمای منابع طبیعی وآبخيزداري استان

آذربایجان غریی دریک نگاه

 

مقدمه:

 

درجهان هستی که میلیاردهاستاره وسیاره،میلیون ها سال نوری ازهم فاصله دارندوتخمین بزرگی واندازه آن فقط برای دانشمندان ستاره شناس وتعدادی متفکر اهل فن میسر می باشد فقط سیاره زمین که درقرآن کریم نیز خداوند متعال آن را( ارض )نامگذاری فرموده برای زیستن انسان مناسب میباشد.

اگر کره زمین را اندازه یک سیب درنظربگیریم ،لایه ای که مناسب زندگی بشرمیباشد مانندشبنمی است برروی سیب که اصطلاحا بیوسفر نامیده میشود.همه جای بیوسفرهم برای زندگی وی مناسب نمی باشد ازجمله کویرها ،باتلاق ها وجنگل های حاره )،بنابراین )

محدودیت سوروسات موجود درسازگان زمین ازیک سو وتقسیم ناعادلانه امکانات موجود بین ملل مختلف ازسوی دیگر،انسان منتفع از نعمات خدادادی را باید به فکر واداردکه هوا وغذائی که شبانه روز مورد مصرف اوقرارمی گیرد ازرابطه خورشید عالمتاب وکره خاکی ساخته شده وبسیار محدود است وباید انسان درپروسه بوجودآمدن آن درزمین متفکرانه مراقبت های لازم رااز لایه بیوسفر کره زمین که ازمنابع اصلی وپایه پدیدآورنده غذا می باشد بعمل آورد.

 

 

تعریف: کلیه عرصه جنگل ها ،مراتع وبیابان ها که بشر دربوجودآمدن آنهادخالتی ندارند منابع طبیعی نامیده می شوند

بنابراین عرصه جنگل ها ومراتع وبیابان هاوحوزه های آبخیز (بدون اراضی کشاورزی)منابع طبیعی نامیده میشوند.

 

 

اهمیت منابع طبیعی

 

امروزه منابع طبیعی دردنیا ازاهمیت ویزه ای برخورداراست بطوریکه استفاده های انتفاعی بشر ازجمله تولید چوب وبهره برداری ازعلوفه در عرصه منابع طبیعی ازدرجه اهمیت بسیارناچیزی برخورداربوده درحالیکه منابع طبیعی ازنظر تولید ونگهداری آب وحفظ خاک از اهمیت والایی برخوردارمی باشد.

 

کنترل آب های سطحی وتغذیه آب های زیرزمینی

 

یک هکتار جنگل سالانه 500الی 2000مترمکعب آب رادرخود نفوذداده وموجبات کنترل روان آب های سطحی وتغذیه آب های زیرزمینی میشود.

 

مدت زمان نفوذ آب دراراضی جنگلی ومرتعی به مراتب کمتراز اراضی کشاورزی واراضی خارج ازجنگل ومرتع می باشد

 

کنترل آلودگی هوا

جنگل ها ومراتع بطور بسیارمحسوسی آلودگی هوارا کنترل میکند بطوریکه:

 

یک درخت صدساله راش درطول عمرخود 12.5میلیون مترمکعب گازکربنیک هوارا برای ساخت 2.5تن چوب خشک جذب وباعث تلطیف هوا می گردد.

 

یک هکتارجنگل قادراست درهرنوبت وزش باد ضمن شانه کردن آن، 68تن گردوغبار موجوددرباد های حامل ذرات را به خود جذب نماید.

 

 

 

 

مبارزه بافرسایش خاک وحفظ آن

شاخ وبرگ درخنان جنگلی وگیاهان مرتعی دربرخوردقطرات باران باخاک لخت که یکی ازعوامل مهم فرسایش خاک می باشد مانند یک سد ومانع ورادع ازفرسایش خاک جلوگیری میکند.

 

اهمیت منابع طبیعی به عنوان تفرجگاه برای انسان

هرانسان خسته اززندگی ماشینی همواره اززیبائی های طبیعت لذت می برد ودراین راستا چه بسا کشورهایی که با دارابودن طبیعت سرسبز درآمدهای سرشاری را ازمحل جلب گردشگران خارجی کسب میکنند.

تفرجگاههای بیشماری دردل طبیعت سرسبز استان آذربایجان غربی موجوداست که باکوچکترین سرمایه گذاری میتواند موجبات کسب درآمد بیشمار ساکنان منطقه رافراهم آورد.آبشارشلماش-آبشارسوله دوکل-دریاچه مارمیشو-تفرجگاه بند-تفرجگاه سلطان یعقوب سواحل دریاچه ارومیه-ومناطق بیشمار داخل جنگل های سردشت و.................فقط گوشه ای از طبیعت سرسبز وزیبای آذربایجان غربی می باشد.

 

 

 

 

 

عوامل تخریب منابع طبیعی :

عوامل مختلفی که میتوانند موجبات تخریب منابع طبیعی را فراهم آورند عبارتنداز:

عوامل آب وهوائی:

میزان بارندگی  درجه حرارت-وزش باد-طول دوره خشکی درسال ازعوامل مهم استقرار گیاهان جنگلی ومرتعی درعرصه های منابع طبیعی وهمچنین ازعوامل مهم تخریب منابع طبیعی می باشد.

 عامل شیب:

 شیب وتوپوگرافی عرصه یکی دیگراز عوامل تخریب عرصه های منابع طبیعی می باشد. عرصه های شیبداربیشتر درمعرضتخریب ونابودی میتوانند قرار بگيرند.

 

 

 

 

عوامل مربوط به خاک:

مشخصات ذاتی(ادافیکی) بعضی ازعرصه های منابع طبیعی به نحوی است که حساس به تخریب ونابودی است وباید مراقبت های بیشتری از عرصه به عمل آید. مساحت كانوني بحراني ايجاد شده در منطقه بورالان ماكو قريب 12500هكتار ميباشد .

 

 

عوامل زنده:

انسان باقطع درخت ازجنگل به منظور تامین سوخت وچوب موردنیازوسوء استفاده موجب تخریب جنگل می شود.

انسان با شخم مراتع برای تصاحب زمین برای زراعت موجب تخریب عرصه های جنگلی ومرتعی میشود.

انسان با واردکردن دام اضافه موجب ازبین رفتن پوشش گیاهی مرتع وتخریب آن می گردد.

  

تعریف جنگل:

هرناحیه ایکه دارای جنگل های طبیعی ومصنوعی دارای تاج پوشش بیش از10درصدومساحت بیش ازنیم هکتار ودرختان باارتفاع بیش از5مترباشدجنگل نامیده می شود.

 

 

 

 

 

تعریف مرتع:

براساس قوانین موجودکشور درتعریف مرتع چنین آمده آست که:

مرتع به سرزمینی اطلاق می شود که درعرصه آن انواع گیاهان بصورت خودرو وبدون دخالت انسان رشد ونموداشته وعرفا مورد چرای دام قرارگیرد.

 

 

 

تعریف آبخیز:

پهنه ای اززمین سراشیب که تمام روان آب ناشی از باران وارده برروی آن را یک رودخانه ،آبرو ،دریاچه یا یک آب انباشت دریافت نماید آبخیز نامیده می شود.

 

 

جنگل:

 

امروزه بیش از 30درصد کل خشکی های جهان یعنی 4میلیاردهکتار ازسطح زمین راجنگل تشکیل می دهد که 2.3میلیارد هکتارآن درنیمکره شمالی وبقیه درنیمکره جنوبی گسترده است. 

 22کشورجهان دارای سرانه ای بیش از30هکتار جنگل برای هرنفر می باشند.این درحالی است که متوسط سرانه جنگل دردنیا 0.6هکتار میباشد

سرانه متوسط جنگل درایران باتوجه به رشد اخیر جمعیت درسه دهه اخیر 0.2هکتار برآورد شده است.

    

بخش مرتع:

بیشترین سطح خشکی ها درکره زمین به مراتع اختصاص دارد.

طبق آمار سازمان خواروبارکشاورزی جهانی(FAO) حدودبیش از 47درصد ازمساحت کره زمین رامراتع به خوداختصاص داده است

دراین میان 15درصد به پوشش یخ های دائمی و10درصد اختصاص به اراضی کشاورزی دارد

 

 
یعنی به طورکلی درجهان 28درصد ازخشکی های جهان را جنگل های تجارتی،47درصد مرتع و15درصد آن راپوشش یخ های دائمی راتشکیل داده است.

 

 

وضعيت مراتع استان :

 

وضعیت

مساحت/ هکتار

درصد

متراكم

550767

32

نيمه متراكم

1072331

40

كم تراكم

1045026

32

 

 

 

 

 

 

 

 

دراستان آذربایجان غربی            2668124  هکتار مرتع و          101000   هکتار جنگل موجودمی باشد.

علوفه خشك توليد شده از مراتع استان ساليانه 592908444 كيلوگر ميباشد .

 

درگذشته ای نه چندان دور اکثر ارتفاعات آذربایجان غربی پوشیده از جنگل های درختان پهن برگ وسوزنی برگ بوده که متاسفانه به علت بهره برداری بی رویه از یکسو وتغییرات مختصرآب وهوائی ازسوی دیگر دچارتخریب شده وازبین رفته است.بطوریکه 2گونه درختی به نام های سروکوهی وگونه ای ازپسته وحشی قربانی عوامل تخریب شده که هم اکنون فقط آثاری ازآنها درارتفاعات استان باقی مانده است.

 

فرهنگ وادبیات باقی مانده از گذشتگان این سرزمین که اکثرا دراشعار وبیاتی ها وترانه ها اشاره به زیبایی های بیشمار جنگل های انبوه وحیواناتی ازجمله گوزن وآهو وپرندگانی نظیر درنا و.........دارد ادعای فوق رامبنی براینکه این سرزمین زمانی مستوراز جنگل های انبوه ودریاچه های آب شیرین بوده است راثابت میکند.

فسیل وآثارکشف شده دردشت پهناورسلماس نیز حاکی ازآن است که روزگاری این دشت پوشش جنگلی داشته است.

 

مراتع آذربایجان غربی باتوجه به قرارگرفتن درمناطق رویشی کوههای مرتفع ویا نیمه استپی و پراکنش آن درارتفاعات مختلف در3قسمت مراتع قشلاقی (ارتفاع ازسطح دریای آزاد تا1400متر)-مراتع میانبند(تاارتفاع 1400-الی1800متر)ومراتع ییلاقی از1800متربه بالا .

موردبهره برداری قرارمی گیرد.

مراتع ییلاقی پوشیده ارگونه های گیاهی باارزشی است که باید آنهارا با گیاهان بهترین مراتع وگراس لند های اروپا مقایسه کرد. وجود گونه های باارزش یونجهMedicago sativa انواع شبدرTrifolium انواع گون های علوفه ای Astragalusعلف باغ Dactylis glomerataفستوکای گوسفندیFestuca                      ovinaدم روباهی Alepcurusبروموس اینرمیس Bromus inermis و........درمراتع ییلاقی ادعای فوق راثابت می کند.

مراتع ییلاقی استان باتوجه به اینکه تقریبا 9ماه ازسال را استراحت کرده وبدون دام سپری می کنند آسیب کمتری ازچرای دام دیده وهمه ساله گونه های کلاس یک مرتعی به تجدیدحیات خود ادامه داده وضمن حفاظت خاک علوفه خوبی را تولیدمی کنند.بطوریکه درمراتع ییلاقی که ظرفیت تعین شده رعایت شده است

دراستان آذربایجان غربی باتوجه به تنوع پوشش گیاهی گیاهان داروئی بیشماری وجود داشته ومواردمصرف دارند

panicum italicum

ارزن: مدر وقابض است ضمادآن درمواردرماتیسم مصرف میشود. 

          Peganum harmala

اسپند پایین آورنده تب-تقویت کننده نیروی جنسی-قاعده آور

Rubus caesius

تمشک وحشی: قابض- بندآورنده خون-ضددیابت-درمان دیابت گرفتگی صدا

Rhus coriaria

درخت سماق: قابض وضداسهال-دارای موردمصرف دردرمان سل

Crattaegus

زالزالک: گل ومیوه آن مقوی قلب وکاهش دهنده فشارخون

Bromus Tectorum

علف بام: خیسانده آن نرم کننده پوست صورت

Eforbia

فرفیون:مسهل قوی قی آور-معالج تب نوبه

Juniperus excelsa

ارس:ازدودسرشاخه های آن دردرمان هذیان وتب استفاده می شود

Salsola soda

علف شوره:خاکستر سوزانده آن درساخت صابون وشیشه کاربرددارد

Pistacia atlantica

بنه:تهیه سقز برای درمان معده-صمغ آن برای درمان یبوست های مزمن

Centaurea depressa

تلخه: یا گل گندم:برای درمان زخم دام ها استفاده می شود

وصدها گونه گیاهی داروئی وصنعتی که ازحوصله این کتابچه کوچک خارج است.

 جنگل های موجود دراستان که درمناطق سردشت وپیرانشهر گسترده وجزء مناطق رویشی ناحیه جنگل های خشک می باشد درتولید آب استان نقش بسزایی ایفامی نماید .جریان دائمی رودخانه زاب سردشت این ادعاراثابت میکند. 

این جنگل ها عموما حفاظتی می باشند وبهره برداری ازآن ها به هرعنوان طبق قانون ممنوع می باشد. 

اکنون علم وهنری که بتواند ازحوزه های آبخیز ،جنگل ومرتع حفاظت نموده وجریان آب های سطحی وتغذیه آبهای زیرزمینی راتحت کنترل در آورده ودرکنارآن حداکثر استفاده را عاید بهره برداران وساکنین پهنه های مذکور نماید: آبخیزداری،جنگلداری ومرتعداری نامیده می شود.

ودراین راستا برای تحقق اهداف آبخیزداری،جنگلداری ومرتعداری یکی ازمعاونت های وزارت جهادکشاورزی به نام سازمان جنگل ها،مراتع وآبخیزداری کشور تشکیل وعهده داروظایف حفظ ،احیاء، توسعه وبهره برداری ازمنابع طبیعی شده است.

اداره کل منابع طبیعی وآبخیزداری استان آذربایجان غربی که مختصری به وظائف وعملکرد آن اشاره رفته است یکی ازادارات تابعه معاونت وزات جهادکشاورزی می باشد 

اداره کل منابع طبیعی آذربایجان غربی ازچهارمعاونت باوظائف مختلف به شرح زیر تشکیل شده است:

1-معاونت حفاظت واموراراضی

2-معاونت آبخیزداری

3-معاونت فنی

4- معاونت اداري و مالي

 

هریک ارمعاونت های مذکور هماهنگ با برنامه های 5ساله توسعه اقتصادی ،اجتماعی وفرهنگی کشور با تهیه واجرای طرح ها وپروژه های مختلف مشغول انجام وظائف حفظ ،احیا،توسعه وبرنامه ریزی برای بهره برداری بهینه ازمنابع طبیعی میباشند.

الف :معاونت حفاظت واموراراضی

یسئلونک عن الانفال قل الانفال لله والرسول

اصل 45قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران باپیروی از سوره انفال کلیه عرصه های منابع طبیعی رامتعلق به خداوند متعال وپیامبرگرامی اش دانسته است و وظیفه حفاظت از انفال را به عهده وزارت جهادکشاورزی ومعاونت جنگل ومرتع وآبخیزداری گذاشته است.

برای حفاظت ازعرصه های منابع طبیعی اعم ازجنگل ها ومراتع وحوزه های آبخیز، یگان مسلح حفاظت دائما با گردش درعرصه های منابع طبیعی ضمن برخورد بامتخلفین آنان راجهت خلع یدازمنابع طبیعی به مراجع قانونی هدایت میکند.

- وظايف اداره  مميزي اراضي وحدنگاري :

1- اخذ سند مالکیت عرصه های منابع طبیعی به نام دولت جمهوری اسلامی 648جلد در سطح 143000 هكتار.

2- اصلاح و بازنگري سوابق سنواتي 40000 هكتار .

 3- شخیص وشناسائي اراضي ملي به اجرای طرح ها وپروژه های پیش بینی شده دربرنامه های 5ساله اول ودوم وسوم وچهارم  توسعه اقتصادی ،اجتماعی وفرهنگی  کشور

1-  اسناد اخذ شده براي اراضي ملي 648جلد ودر سطح 143000هكتار.

2- اصلاح و بازنگري سوابق سنواتي 40000هكتار

3- تشخيص و شناسايي اراضي مي 16/459 هكتار مستثنيات 25/1363 هكتار ، جمعا 41/1822 هكتار

4- انتشار آگهي : اراضي ملي 16/459 هكتار ، مستثنيات 25/1363 هكتار جمعا 41/1822 هكتار

5- مساحت اعتراضات رسيدگي شده اشخاص 2/7508 هكتار.

6- تعداد آراء صادره بر له اداره كل 34 فقره ، صادره عليه اداره كل 120 فقره ، قراردادهاي صادره 418 فقره .

يگان حفاظت از سال 1385فعاليت خود را رسما آغاز نموده است كه اعم آن عبارتند از

- پرونده تخريب وتصرف 1670 فقره

- جلوگيري از تصرف مرتع تبصره 1 ماده 55 به تعداد 402 فقره

- اجراي احككام قضايي ( خلع يد ) 778 فقره وبه مساحت 86/1271 هكتار

ب- معاونت آبخیزداری

ازوظائف مهم معاونت آبخیزداری استان آذربایجان غربی1- شناسائی حوزه های آبخیز استان ازطریق مطالعه  وآمایش سرزمین

2- تعیين نقاط بحرانی وحساس به فرسایش وتخریب

3- پیش بینی پروژه ها وطرح های اجرائی ازجمله قرق،تثبیت آبراهه ها ازطریق احداث سد های کوچک گابیونی ،خشکه چین وملاتی وسیمانی .

4-تهیه واجرای پروژه های جلوگیری از رانش ولغزش زمین ودرختکاری درپشت سدهای احداث شده .

 

5-اجرای سایر پروژه هایی که بتواند با افزایش درآمد مردمان ساکن حوزه های آبخیز بتواند ازوابستگی آنان به حوزه های آبخیز بکاهد.

اولویتا مطالعات واجرای پروژه ها درحوزه های آبخیز سد های مخزنی احداث شده ودردست اجرابه مرحله اجرادرمی آید.

دراین راستا اقدامات زیر طی 4برنامه توسعه ازطریق معاونت آبخیزداری به انجام رسیده است:

 معاونت فنی :

این معاونت همگام وهمسو بامعاونت آبخیزداری عهده دار تهیه واجرای طرح ها وپروژه های فنی برای مدیریت بهتر جنگل ها ومراتع استان میباشد

1-      جنگل:

درخصوص وسعت مناطق جنگلي ميتوان گفت :

-         وسعت جنگلهاي طبيعي استان 101 هزار هكتار .

-         ميزان عمليات احيايي جنگلهاي طبيعي استان در طول 5سال اخير درجنگلهاي زاگرس بالغ بر 5000 هكتار .

-         افزايش سطح ذخيره گاههاي جنگلي در 4 سال گذشته حدود 4413 هكتار .

-      پاركها و جنگلهاي دست كاشت به اسامي عرشلوي اروميه به مساحت 65 هكتار  - كيوه رش بوكان 7هكتار يادواره شهداي پيرانشهر 21هكتاربر پانه سردشت 10 هكتار آزادگان ربط 16هكتار داشا مجيد مهاباد و اطراف سد 57 هكتار كه در مجموع 7/194 هكتار در قالب بند ج ماده 147 به شهرداريها احاله مديريت گرديده است ..

-         مجموع مساحت رويشگاههاي طبيعي جنگلي ( جنگلهاي طبيعي ، پاركهاي جنگلي طبيعي ، و ذخيره گاههاي جنگلي )  44/109384هكتار .

-         مجموع مساحت جنگلهاي دست كاشت 565 هكتار.

-         مجموع مساحت زراعت چوب استان برابر 20850 هكتار

الف: انجام مطالعه وآمایش سرزمین درعرصه جنگل های استان به منظور تعین مناطق مستعد جنگلکاری

ب-تولید انواع نهال سازگاربا شرائط با آب وهوای استان درنهالستان های استان ویا توسط بخش خصوصی ازجمله زبان گنجشک- بادام-افرا-اقاقیا-گردو-کاتالپا صنوبر-نارون

ج-تولید نهال صنوبر بامشارکت کامل بخش خصوصی به منظور تامین نهال صنوبرموردنیاز استان واستان های همجوار وخارج ازکشور.

دراستان سه نهالستان وجود دارد كه عبارتند از :

نهالستان باراندوز در اروميه ، نهالستان دارلك در مهاباد و نهالستان دكتر جوانشيرپيرانشهر. 

 2- مرتع:

الف:انجام ممیزی مراتع به منظور شناسائی بهره برداران ذیحق ازمراتع طبق ضوابط وشرائط چرای دام منبعث از قانون حفاظت ازجنگل هاومراتع کشور .

ب- صدورپروانه چرای دام به نام بهره برداران ذیحق وشوراهای اسلامی روستاها درمراتع عمومی وروستائی.

ج-تهیه طرح های کوچک مرتعداری ومدیریت مراتع به منظور حفاظت ازمراتع.

د-واگذاری بلندمدت عرصه های طرحهای مرتعداری به بهره برداران برای ایجاد تعلق خاطر درآنان.

ه- نظارت براجرای طرح های مرتعداری به منظوررفع اشکالات احتمالی واعمال تجدیدنظر درطرح های تهیه شده است .

كل مراتع در استان آذربايجان غربي  2668124 هكتار است كه به ترتيب :

1-      مراتع متراكم 550767 هكتار

2-      مراتع نيمه متراكم 1072331 هكتار

3-      مراتع كم تراكم863923 هكتار

4-      اراضي فاقدپوشش وتپه هاي ماسه ايي 181103 هكتار

5-       توليد علوفه خشك 592908444  كيلوگرم

    

معاونت اداري مالي وپشتيباني :

اين معاونت براي اجراي به موقع و صحيح طرحها و پروژه هاي پيش بيني شده در برنامه هاي پنج ساله از نظر تامين مالي وتجهيزات مورد نياز پروژه ها وظيفه پشتيباني مجموعه اداره كل را عهده دار ميباشد كه خلاصه فعاليتهاي انجام گرفته اين معاونت در ...... برنامه توسعه اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي كشور عبارتند از ....(....)

علاوه بر معاونتهاي اداره كل ادارات ترويج و مشاركت مردمي و روابط عمومي تحت نظر مستقيم مديركل منابع طبيعي وظيفه آموزش نيروي انساني موجود از دوره هاي كوتاه مدت گرفته تا سطح آكادميك را با هماهنگي ارگانهاي ذيربط عهده دار بوده و در كنار آن براي تحقق تبديل فرهنگ منابع طبيعي به معارف عمومي آموزش مجريان و بهره برداران از عرصه هاي منابع طبيعي و دانش آموزان ، دانشجويان و بانوان روستايي را عهده دار ميباشد. 
 
 

 ازحوزه های آبخیز 17رودخانه دائمی وپرآب استان سالانه 18.6میلیاردمترمکعب آب حاصل وپس ازمصرف بخش ناچیزی ازآن دربخش کشاورزی ،بقیه وارد دریاچه ارومیه می گردد. 

تعدادحوزه های آبخیز آذربایجان غربی 13عددمی باشدكه عبارتند از :

1-      حوزه آبخيز سد ارس (رودخانه زنگمار-آق سو در شمال استان )

2-      حوزه آبخيز قطور و الند ( شهرستان خوي )

3-      حوزه آبخيز زولاچاي ( شهرستان سلماس)

4-      حوزه آبخيز نازلو روضه چاي شهرچاي باراندوزچاي ( شهرستان اروميه )

5-      "        "    گدار(شهرستان اشنويه و نقده )

6-      "        "   سدمهاباد(شهرستان مهاباد)

7-      "        "   زاب كوچك (پيرانشهر سردشت )

8-      "        " سيمينه رود و زرينه رود ( مياندوآب ، بوكان ، تكاب ، شاهيندژ) 

 

محدودیت ها وتنگناها

1-تعداد دامی که درحال حاضر مشغول چرادرمراتع هستند بیش از2.5برابرظرفیت فعلی مراتع می باشد.

اگربخواهیم درمراتع استان اجرای طرح های مرتعداری با موفقیت به انجام برسد یقینا برای حل مشکل دام اضافی اعتبارات خیلی بیشتری برای خرید دام اضافی موردنیازاست

 

 

2-اکنون برخلاف آموخته های علمی که وجوددام درجنگل را یکی ازعوامل تخریب جنگل میشناسد وباوجود دام درجنگل های استان امکان زادآوری وتجدیدحیات وتوسعه جنگل وجودندارد لذا خروج دام ازجنگل باید خارج ازاعتبارات استانی بصورت یک برنامه ملی مد نظر برنامه ریزان کشور باشد.

 

3- تعداد دام اقتصادی دراستان برای گذران زندگی یک خانوار بهره برداربه مراتب بیشتراز تعداد دام فعلی اکثر بهره برداران ازمراتع میباشد که باید این مشکل نیز مد نظر برنامه ریزان یاشد.

 

 

                                                                                    

چاپ | ارسال به ديگران |